Phil Collins zingt het zo treffend met Genesis, “this is a land of confusion”. Toen ik dit nummer onlangs op de radio hoorde vond ik de tekst helemaal passen bij mijn gevoel dat ik heb overgehouden aan mijn verblijf van 3 maanden in mijn geboorteland Turkije. Ik heb er gewoond met mijn gezin en er gewerkt aan een Europees project “gender equality” tussen Turkse en Nederlandse ministeries. We vonden het een uitdaging en ik hoopte van heel dichtbij beter te kunnen begrijpen wat, hoe en waarom het een en ander gebeurt zoals het gebeurt. Waarom groeit de macht van een partij die zo dicht bij de islam staat en waarom vind ik en met mij een groot deel van de Turkse bevolking dat eng? Waarom is het secularisme zo heilig? En wat is dat secularisme nou eigenlijk? Ik was er in een perfecte verwarde periode (protestmarsen, bommen en vervroegde verkiezingen) en in de perfecte plaats, Ankara, de stad van vele, vele, kleurloze ambtenaren, zonder hoofddoeken weliswaar. Allemaal gelijk in ongelijkheid.

Naïef

Wat ben je naïef”, “je reageert helemaal vanuit een Westers perspectief” sneerde onze Turkse projectassistente me toe toen ik zei dat ik niet begrijp dat vrouwen met een hoofddoek niet kunnen studeren en ook niet in overheidsdienst kunnen treden. Zo kan je toch nooit over gelijkheid praten en kan Turkije nooit toetreden tot de EU! Ik was verbouwereerd en in verwarring door haar reactie toen ik haar om uitleg vroeg over datgene wat ik maar niet kan begrijpen in de Turkse maatschappij. Die keiharde scheiding van kerk (of liever gezegd moskee) en staat. Het zogenaamde secularisme. Het gevolg is o.a. een ongelijke verdeling in allerlei lagen van de bevolking.

Wij trainen in ons project honderden mensen om bij te brengen hoe in beleid en in projecten rekening gehouden kan worden met verschillende posities van mannen en vrouwen. Maar in de eerste 2 trainingen, geen hoofddoeken onder de cursisten te bekennen en de mannen waren op 1 hand te tellen. De projectassistente: “Het secularisme is er altijd geweest en de AK-partij heeft een verborgen agenda, geloof is iets persoonlijks en moet uit de staatsstructuur blijven”. Onze relatie was na dit gesprek bekoeld. Op mijn beurt probeerde ik haar te begrijpen. Ze is dochter van een gepensioneerde hoge pief uit het Turkse leger en behoord tot de hogere klasse in het land (namelijk de schaduw-machthebbers: het leger), ze behoort tot een klasse dat bang is om hun machtspositie te verliezen en dus bang voor veranderingen uit mogelijk islamitische keuken.

AKP maakt uw dromen waar

Maar hoe democratisch gaat Erdogan te werk? Ik heb sterk de indruk dat Erdogan stemmen heeft 'gekocht'. Overal zijn er nieuwe, betaalbare huizen, inclusief moskeeën, gebouwd voor de arbeidersklasse. En onze seculiere vrienden die ook zo'n huis hebben gekocht, vragen zich af of ze nu niet een andere prijs erbij hebben moeten betalen: moskeeën en overal pamfletten met propaganda voor de AK-partij. De partij die voor nu een deel van hun dromen waarmaakt.

 “And superman where are you know?” (Genesis). Turkije heeft een superman nodig die de taal van alle Turken spreekt en gelijkheid en echte democratie voor het land brengt. Op dit moment werkt niemand daar echt aan en er bestaat geen gelijkheid voor alle burgers. Alle taxi-chauffeurs waren het met mij eens, maar ze gingen toch op de AKP stemmen onder het motto ‘van alle kwaden het minst erge’. Mijn “land of confusion” is helaas nog verre van klaar voor toetreding tot de EU.

_{Fatoş Ipek-Demir schrijft deze column op persoonlijke titel. Van haar verblijf in Turkije heeft ze een weblog bijgehouden fatos.ipek.nl}