Dinsdag 11 september 2007 | Tarik Fadili
De Balie organiseerde in samenwerking met het Instituut voor Publiek en Politiek een debat over de verkiezingsuitslag in Marokko. Wat betekent de verkiezingsuitslag voor het democratiseringsproces in Marokko. Gezien het opkomstpercentage, slechts 37 procent, en het percentage ongeldige stemmen, 20 procent, zou men kunnen zeggen dat democratie nog geen vaste voet aan Marokkaanse grond heeft gekregen. De lage opkomst wordt immers vooral verklaard door het grote wantrouwen dat de Marokkanen koesteren ten aanzien van de Marokkaanse overheid. De Marokkaanse burger is pessimistisch gestemd. Met het democratiseringsproces heeft de gewone burger in het dagelijks leven weinig van doen. Het enige wat zij willen is méér werkgelegenheid, beter onderwijs en een goed gezondheidssysteem. De deelnemers aan het debat waren allen positief gestemd over het democratiseringsproces in Marokko. Ondanks de stemomkoperij op het platteland, of het vermoeden daarvan, heeft Marokko een stap richting democratie gezet. Marokko heeft immers ook voor het eerst internationale waarnemers toegelaten. Bouras: “De indruk bestaat, gezien het feit bijvoorbeeld dat er niet verdoezeld is dat er een lage opkomst was, dat de verkiezingen eerlijk en transparant zijn verlopen”.
Aan de andere kant zijn de verkiezingen bijgewoond door 3000 internationale waarnemers. Zij hebben erop toegezien of de verkiezingen foutloos en transparant zijn verlopen. Een van deze waarnemers is Nadia Bouras. “Het is moeilijk te zeggen of er gefraudeerd is met de stemmen. Gezien de lage opkomst zou je ook kunnen stellen dat de verkiezingen niet per definitie oneerlijk zijn verlopen.” Ook heerste er voor zowel de medewerkers van het stembureau als de stemgerechtigden zelf veel onduidelijkheid. Bouras: “De communicatie had veel beter gekund.”
Nederlandse Marokkanen
Onduidelijk is nog welke coalitie er gevormd gaat worden. Gezien de score van Istiqlal en de PJD ligt het echter voor de hand dat deze twee partijen samen een coalitie zullen gaan vormen. Op veel punten vertonen beide partijen overeenkomsten zoals in het bestrijden van de corruptie, het pleidooi voor beter onderwijs en sociale ontwikkeling. Maar “het zou beter zijn als de PJD nog vijf jaar in de oppositie zou blijven om daar keihard oppositie te voeren”, zegt Paulo de Mas, geograaf en directeur van het Nederlands Instituut in Marokko.
Ook Marokkanen in Nederland voelen zich betrokken bij de Marokkaanse politiek. Op de kandidatenlijst van Parti Al Ahd, de partij van de belofte, in de noordelijke stad El Hoceima stonden twee Nederlandse Marokkanen, waarvan er één, Said Chaou,is gekozen tot parlementariër. Said Chaou was eerder horecaondernemer in Roosendaal, maar besloot terug te keren naar Marokko waar hij een bedrijf in de reisbranche begon. De belangrijkste punten van zijn partij zijn vrouwenemancipatie en sociaal-economisch ontwikkeling. De andere Nederlandse Marokkaan die deelnam aan de verkiezingen, SP’er Mohammed Ahalouan haalde niet de verkiezingsdrempel. Zo meldde Sietske de Boer, BNR-correspondent, via een live video-chat verbinding vanuit Marokko.