De Commissie vindt de toegenomen polarisatie tussen autochtone Nederlanders en etnische minderheden zorgwekkend. Ze hekelt de controversiële beleidsvoorstellen van de Nederlandse politiek die, ofschoon ze uiteindelijk niet werden aangenomen, hebben geleid tot discriminatie van minderheidsgroepen. Vooral moslims als Turken en Marokkanen hebben hieronder te lijden, maar ook Antillianen zijn hierdoor in een slechter daglicht komen te staan. Zowel in de politiek als daarbuiten bespeurt de Commissie een significante toename van islamofobie. Een ander kritiekpunt van de ECRI op de Nederlandse overheid is de beperkte aandacht voor de problematiek van Roma’s en Sinti’s. Ook het Nederlandse integratiebeleid sinds 2000 kan op weinig sympathie van de Commissie rekenen. Het Nederlandse beleid gaat er niet van uit dat integratie een wederzijds proces is, vindt de ECRI.

Pijnlijk

In december 2006 publiceerde het Europese Waarnemingscentrum voor Racisme en Vreemdelingenhaat (EUMC) de Europese studie 'Perceptions of discrimination and Islamophobia' (behorend bij het rapport 'Muslims in the European Union: Discrimination and Islamophobia'). Interviews met leden van moslimgemeenschappen in de EU-lidstaten maakten toen ook al duidelijk dat er sprake is van een verslechterende verhouding tussen autochtone burgers en etnische minderheden in Europa, waaronder Nederland. Illustratief hiervoor is het verhaal van een jonge moslima uit Nederland die vertelde dat haar regelmatig de vraag wordt gesteld óf en wanneer zij terug gaat. "Een pijnlijke vraag, want ik ben in Rotterdam geboren. Het maakt dat je je een buitenlander voelt."

Derde rapport

De ECRI, opgericht door de Raad van Europa, volgt de ontwikkelingen van de lidstaten op het gebied van mensenrechten en doet aanbevelingen. Dit gebeurt onder meer via een landsgewijze benadering. Het is de derde keer dat dit onafhankelijke orgaan de Nederlandse situatie onder de loep neemt. Het tweede raport verscheen in december 2006.