Afghaans-Nederlandse jongeren blijven betrokken met het land van herkomst en volgen in deze verkiezingstijd de ontwikkelingen op de voet. Stemmen kunnen ze niet aangezien de Afghanen in de diaspora uitgesloten zijn van het actief Afghaans kiesrecht. Maar, hoewel het regelmatig nog voorkomt dat de Afghaans-Nederlandse jongeren de politieke of religieuze lijnen van hun ouders volgen, ontwikkelen ze steeds meer een eigen mening. 
Sohali Wahedi, Asmar Ibrahimi en Mirwais Momand laten zich in dit artikel uit over hun ideale presidentskandidaat voor Afghanistan. 

De ultieme zwakken
'Het feit dat vrouwen en meisjes (vooral in het zuiden van Afghanistan) grote moeite hebben om toegang te krijgen tot de stembureaus baart mij zorgen’, zegt Sohail Wahedi, jong, bewust en sinds 2001 in Nederland. ‘En gelet op het feit dat vrouwen over het algemeen veel minder toegang hebben tot de stemhokjes vraag ik mij af hoe representatief de uitslag zal zijn.’ 
Wahedi (19) is een van de jongste Afghanen in Nederland die actief is binnen de Afghaanse gemeenschap. Al een aantal jaren stelt hij 'met onversneden stem', zoals hij zegt, de slechte toestand waarin Afghanistan verkeert aan de kaak. Dat doet hij aan de hand van zijn persoonlijke naslagwerk dat bestaat uit een grote verzameling van feiten, artikelen en dossiers. Vrouwen en kinderen, 'de ultieme zwakken in de Afghaanse maatschappij', hebben zijn bijzondere aandacht.

Vrouwelijke kandidaat
Er doen twee vrouwelijke kandidaten mee aan de verkiezingen. Wahedi kiest voor Shahla Atta. ‘Shahla Atta is mijn favoriete kandidaat al is ze iemand die zeker geen president zal worden.' Wahedi steunt haar omdat hij het van essentieel belang vindt dat vrouwen ook een prominente rol gaan spelen in de politieke arena van Afghanistan. 'Het feit dat twee vrouwen meedoen aan de presidentsverkiezingen is overigens al een belangrijke ontwikkeling in een "male-dominated" land als Afghanistan. Los van een inhoudelijke discussie over de kwaliteiten die een president moet hebben, steun ik mevrouw Atta omdat ik daarmee ook een positief signaal afgeef aan andere moedige vrouwen in Afghanistan, die dag in dag uit -met gevaar voor eigen leven- opkomen voor vrouwenrechten en belang hechten aan meer rechtvaardigheid in Afghanistan.’ 

Geen zakkenvuller
Ingenieur en projectmanager Asmar Ibrahimi (30) woont al ruim 15 jaar in Nederland. Een goede Afghaanse leider moet volgens haar in eerste instantie ervaring hebben in het leiden van groepen mensen. Alleen het hebben van de juiste papieren maakt je nog niet capabel als president, stelt Ibrahimi. ‘Je moet beschikken over een sterke overtuigingsvermogen en een lange termijn visie hebben die eigenlijk sterk ontbreekt bij deze kandidaten. Men denkt grotendeels aan korte termijn belangen, zo snel mogelijk je eigen zakken vullen zolang je daar de gelegenheid voor hebt,  en nooit aan "long term investments". Gek genoeg levert dat laatste meestal meer geld op voor de regering maar ook indirect voor de president.’

Verschillende etniciteiten
Een goede opleiding hebben genoten is evenmin voldoende. Ibrahimi: ‘Een oogarts als achtergrond wil niet zeggen dat je het land ook kunt besturen. Daarnaast moet je geen banden hebben met allerlei foute politieke partijen in het verleden’. Het liefst ziet Ibrahimi een president die de verschillende etniciteiten in zich heeft, een mix is. ‘Want dan is de kans kleiner dat hij of zij voor één bepaalde groep kiest, althans dat hoop je dan.’ 
Een president moet rationeel kunnen denken en niet handelen uit eerzucht, vindt ze verder. En de president moet zich bovendien niet door geloofsovertuigingen laten leiden. ‘Het is belangrijk dat er goed samengewerkt wordt ook met de niet-moslim leiders, ook al hebben die een eigen belang. We moeten ons door onze Afghaniyat (i.c. moslimidentiteit, red.) niet belemmeren wanneer het gaat om de economische belangen van het land.’

Persoonlijk zou Ibrahimi voor Ashraf Ghani Ahmadzai kiezen omdat ‘Karzai zijn tijd gehad heeft en dr. Abdullah Abdullah niet voldoet aan mijn criteria voor een ideale president. Bashardost schijnt mentaal niet stabiel te zijn en is heel hard en direct in zijn uitlatingen en kan daardoor de samenwerking met de rest van de wereld belemmeren.’ 

Talibanisering tegengaan
Mirwais Momand (22) is masterstudent Financial Management en is daarnaast voorzitter van Rehna Foundation, een Afghaanse jongerenorganisatie die zich inzet voor wees- en straatkinderen in Afghanistan. Volgens hem is de grootste uitdaging van de komende president niet het winnen van de oorlog met de Taliban, maar het voorkomen van de Talibanisering van het Afghaanse platteland. Momand: ‘De reden dat ik grote waarde echt aan dit aspect is dat, zoals blijkt, de coalitietroepen wel een gevecht tegen de Taliban kunnen winnen, maar niet van de gehele Afghaanse bevolking.’ 

Falende economie
De Talibanisering van de bevolking kan tegengegaan worden als de corruptie bestreden wordt die het leven voor het grootste deel van de bevolking behoorlijk bemoeilijkt, zegt Momand. ‘Corruptie kan niet alleen met het opleggen van regels bestreden worden. Corruptie is een product van een ongecontroleerd en falend economisch systeem. Een ambtenaar die 70 dollar per maand verdient en 150 dollar aan huurprijs kwijt is, kan niet anders dan smeergeld aannemen. Kortom, de komende president mag wel zijn tanden laten zien tegen de warlords en met een goed doordacht economisch plan komen dat mensen werkelijk perspectief biedt’.

Bij gebrek aan beter
De student geeft aan dat hij eigenlijk voor geen enkele kandidaat warm loopt. ‘Maar als ik een keuze moet maken, zou ik voor Ashraf Ghani Ahmadzai kiezen. De reden dat ik voor hem kies, is niet omdat hij goed is maar omdat zijn opponenten nog slechter zijn. Hamid Karzai streep ik weg omdat hij samenwerkt met oude oorlogsmisdadigers en de corruptie niet heeft kunnen bestrijden. Abdullah Abdullah is ook betrokken geweest bij de oorlogen en heeft volgens sommigen ook geen "schone" achtergrond. Dan blijven Ashraf Ghani Ahmadzai en de andere kandidaat Ramazan Bashardost over. Omdat het leven voor de gewone man in Afghanistan onbetaalbaar is geworden en Ashraf Ghani Ahmadzai meer verstand van economie heeft, zou ik toch op hem stemmen’.

_{Dit is het derde deel in de serie van 4 over de Afghaanse verkiezingen. De vorige artikelen verschenen op 14 en 15 augustus. Het laatste artikel verschijnt op donderdag 20 augustus.}