Dit heikel onderwerp bracht Movisie, instituut voor kennis en advies voor maatschappelijke ontwikkeling, ertoe om de jongerenconferentie Your Right 2Choose te organiseren. Op 28 mei verzamelden jongeren, vooral meisjes,  zich in het wereldcultuurhuis RASA in Utrecht.  Met diverse workshops en een bezoek van demissionair staatssecretaris van Justitie Nebahat Albayrak aan het eind van de dag werden de jongeren tijdens dit evenement uitgenodigd om over dit beladen onderwerp te discussiëren. Dit ging de jongeren niet altijd zo goed af direct geconfronteerd met het thema. Er werden vaak grapjes gemaakt, stoere opmerkingen geplaatst of ze wilden niet reageren.

Marijke Steenbergen, directeur Movisie, doet de aftrap met een lezing waarin ze haar eigen persoonlijke verhaal vertelt over een andere vorm van huwelijksdwang in een andere tijd. Ze vertelt dat ze als katholiek meisje niet over de vloer mocht komen bij haar protestants-christelijke vriend. 'Dit komt dus niet alleen voor bij allochtonen. In sommige Nederlandse kringen gebeurt dit evengoed. Denk aan adellijke – of koninklijke families. Zij worden ook wel eens gedwongen.' 
Presentatoren Aaliyah Bochhah (NOS Headlines) en Ludo Keizer (Trigger Boys) tasten even de mening van het publiek af. De meesten schrikken wanneer ze de microfoon onder hun neus geschoven krijgen, anderen giechelen verlegen. Toch zijn er jongeren die voor hun mening durven opkomen. Op de vraag waar je je partner ontmoet en waar hij of zij aan moet voldoen antwoordt een jongen als volgt: 'Ik heb geen strategieën. Ik ontmoet meisjes op school of tijdens het uitgaan.'

Turk of Marokkaan?
Voor de meisjes ligt dit anders, blijkt uit de workshop 'Partnerkeuze vanuit kracht, loyaliteit of dwang'. Zij vinden het belangrijk dat hun partner van dezelfde afkomst is, want dit zorgt ervoor dat de communicatie soepel verloopt en het stemt de ouders tevreden. 'Als ik met een Turk thuiskom denken mijn ouders ook van "kon je niet met iets beters thuiskomen”, zegt een Marokkaans meisje lacherig. 'Maar stel dat Mohammed een crimineel is en Umit de Turk een vrome moslim, wat doe je dan?', vraagt Faysal Zouay van het Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders (SMN), en medeverzorger van de workshop. 'Ja, dan wordt het moeilijk. Ik zou het eigenlijk niet weten', antwoordt het meisje. 'Verliefdheid overkomt je. Daar kies je niet voor', reageert een ander meisje. 'Ik merk hier dat de meisjes iets heel anders verstaan onder dwang. Namelijk dat je ouders voor je kiezen, maar is het zoeken naar een partner die aan de eisen van je ouders voldoet ook niet een vorm van dwang?', vraagt een dame uit het publiek. 

Onder druk zetten
De deelnemende jongeren zijn van mening dat gedwongen huwelijken tegenwoordig niet voorkomen. Gearrangeerde huwelijken wel, maar volgens hen is er een verschil tussen beide. 'Dwang is tegen je zin in, maar gearrangeerd is wanneer je er zelf tevreden mee bent', zegt een jongen. 'Bij dwang denken we vaak aan erge dingen zoals verstoting en eerwraak, maar je kunt ook door je ouders onder druk gezet worden om per se met de gekozen huwelijkspartner te trouwen. Schuld, schaamte, sociale verplichting en economische redenen doen vaak jongeren zwichten', werpt Zouay als argument tegen. 

Jouw geluk bepaal ik!
Om een situatieschets te geven, hebben Selda Akaya van het Inspraak Orgaan Turken (IOT) en Karima Ouchan (SMN) een rollenspel bedacht waarbij Akaya de 19-jarige dochter speelt en Ouchan een weduwe. De dochter vertelt vol enthousiasme aan haar moeder dat ze verliefd is geworden op de jongen van de pizzeria. Moeder wijst dit faliekant van de hand, want ze heeft een betere huwelijkskandidaat  met een goede baan voor haar dochter in petto. Moeder en dochter gaan over en weer in discussie. Dochter: 'Maar mama, ik ben verliefd. En jij dwingt mij om met iemand anders te trouwen waar ik niet voor gekozen heb.' Moeder: 'Jij wilt mij je vader je achterna sturen?' Dochter: 'Nee, ik volg mijn hart.' Moeder reageert: “Jouw geluk bepaal ik!” 
Aan de hand van het rollenspel vraagt Zouay een oplossing voor dit probleem. De een zegt 'ga naar de politie!' en de ander 'praat met je ouders'. In de eerst genoemde oplossing kunnen veel jongeren zich niet vinden. 'Je gaat je ouders toch niet aangeven!' De jongeren zien in dat verband weinig in een specifieke wet tegen huwelijksdwang, zoals Albayrak later zal voorstellen. Over het algemeen vinden de jongeren dat er met de ouders gesproken moet worden. Als dat niet helpt, kan er een mediator als een imam of een maatschappelijke werker ingeschakeld worden om te bemiddelen. 

Wet op huwelijksdwang?
De inmiddels gearriveerde voormalige staatssecretaris wijst erop dat huwelijksdwang wel al strafbaar is. Het voorstel van Albayrak om een specifieke wet te maken om gedwongen huwelijken niet te erkennen, stuit op bezwaren bij de jongeren. 'Hoe weet je of iemand gedwongen is?', vraagt een jongen. Albayrak: 'Er kunnen signalen afgegeven worden door het meisje.' Waarna een meisje zegt: 'Ik krijg hier het gevoel dat ik móet kiezen tussen mijn ouders en mijn geliefde, maar ik wil niet kiezen! Ik wil ze allebei.'

Weerbaarheid
Ouchan blikt 4 dagen later tevreden terug op de dag. Inderdaad waren jongeren soms wat lacherig, Ouchan verklaart dit door het beladen onderwerp en de leeftijd. 'Het geeft een ongemak weer dat over  zoiets heikels wordt gesproken. Het gedrag past ook wel bij jongeren van die leeftijd. Maar na de conferentie ben ik door velen benaderd met de vraag wanneer een volgende bijeenkomst gepland is. Daar sprak toch wel een hunkering uit.' De boodschap van die dag is goed overgekomen, constateert Ouchan. 'De boodschap dat ongeacht welke keuze je maakt wanneer het gaat om huwelijk of partner, je moet weten welke consequenties daaraan vastzitten. Laat je informeren bij twijfel en blijf weerbaar wanneer je denkt dat er sprake is van dwang.'