Waarom wordt vervolging opeens weer tot de mogelijkheden wordt genoemd?

PB: Die optie was de gehele tijd al aanwezig en het zag het er al naar uit dat het OM in Arnhem de leidinggevende Dutchbatter wilde vervolgen. Voormalig Dutchbat-chirurg Ger Kremer verklaarde in een uitzending van KRO Profiel (aflevering 'De pianospeler') dat Karremans wel degelijk had geweten dat het met de uit Srebrenica afgevoerde moslims slecht zou aflopen. Karremans zou ook al vóór de massamoord in Srebrenica op de hoogte zijn geweest van executies door Servische troepen in Potočari. Karremans zou tegen het Joegoslavië-tribunaal en de parlementaire enquêtecommissie die de gebeurtenissen hebben onderzocht onder ede hebben gelogen. De uitzending van 'De pianospeler' is zonder meer zeer beschadigend geweest voor de beeldvorming rondom Karremans en heeft de discussie over zijn mogelijke vervolging nog eens aangezwengeld.
PV: De juridische ‘mogelijkheid’ om Karremans te vervolgen is in essentie een politieke keuze. De aankondiging valt niet geheel toevallig samen met het begin van het proces tegen de Bosnisch-Servische oud-generaal Ratko Mladic. Als we ons bedenken dat Karremans destijds zei dat de zaken in de enclave Srebrenica niet zo zwart-wit waren als ons werd voorgehouden door de mainstream media en de politiek, dat er geen ‘good guys’ en ‘bad guys’ waren, dan zou je deze ‘mogelijkheid’ ook als een drukmiddel kunnen zien om Karremans de mond te snoeren. Het NIOD-rapport is om diezelfde reden in de beeldvorming uitgekotst. Daarin staat namelijk onomwonden dat na de val van Srebrenica de meeste slachtoffers zijn gevallen als gevolg van de militaire uitbraak van moslimstrijdkrachten richting Tuzla. De tv-beelden van het scheiden van mannen van de vrouwen en kinderen hebben daar niets mee te maken. Professor Hans Blom heeft dat meermaals herhaald.

Wie hebben belang bij vervolging?

PB: Srebrenica was een militair drama dat het failliet betekende van de VN-doctrine van 'safe havens' bewaakt door lichtbewapende, geïsoleerd opererende troepen. Had men de slachtpartij willen voorkomen, dan was het nodig geweest om een goed bewapende troepenmacht met een duidelijk mandaat tot militaire interventie te sturen. Vrede laat zich echter niet afdwingen door het goede voorbeeld te geven. Het is dan ook niet helemaal terecht om Karremans twintig jaar na dato af te rekenen op de strategische blunders van zijn politieke superieuren. Het NIOD-rapport van 2002 heeft alle verantwoordelijken al eens tegen de lat gelegd. Karremans en zijn mannen kwamen er daarbij nog genadig af in vergelijking met de politiek verantwoordelijken en de betrokken inlichtingendiensten. Die waren immers verantwoordelijk voor het feit Dutchbat slecht marginaal bewapend was en dat Karremans geen luchtsteun kreeg. Peacekeeping ging vóór peace enforcement. Om Karremans nu alsnog terecht laten staan lijkt dan ook een kunstgreep om de ware schuldigen –de politici- uit de wind te houden.
PV: Diegenen die de mythe rond Srebrenica in stand willen houden en aldus iedere poging tot waarheidsvinding tegenwerken. Er moeten daarom koppen rollen. Want laten we wel wezen, als je over ‘genocide’ spreekt moet je wel doorpakken, anders ben je niet geloofwaardig. De ‘internationale gemeenschap’ is het er uiteindelijk om te doen om de eigen misdaden op de Balkan te verdoezelen. De aanval is daarbij de beste verdediging. Met het etiket ‘genocide’ slaat men iedere discussie over de oorzaken en gevolgen van het uiteenvallen van Joegoslavië, en de burgeroorlog in Bosnië-Herzegovina in het bijzonder, dood. Wie het ook maar waagt om kritische vragen te stellen aan de hand van verifieerbare feiten, wordt uitgemaakt voor van alles en nog wat. Onze hele perceptie van de problematiek is gebaseerd op de valse getuigenissen van de Kroatische kroongetuige Dražen Erdemovic voor het Joegoslavië-tribunaal. Journalist Germinal Civikov heeft hem ontmaskerd en er het boek ‘Der Kronzeuge’ aan gewijd. Direct bewijs voor de omvang van de executies en het aantal moslimslachtoffers zoals die in de beeldvorming in stand wordt gehouden, is er namelijk niet.

Wat betekent vervolging van Karremans voor de verschillende bevolkingsgroepen in Bosnië?

PB: De vervolging van Karremans zal vele Bosnische moslims, zeker de Srebrenica-nabestaanden, een gevoel van rechtvaardigheid geven. Voor de Serviërs zijn er twee mogelijke uitkomsten. Ofwel het proces kan aantonen dat de Servische aanval op Srebrenica ook verband hield met oorlogsmisdaden die vanuit Srebrenica op omliggende Servische dorpen plaatsvonden en dat de inname van Srebrenica in ieder geval ook te maken had met het feit dat de Serviërs de moord- en plundertochten uit Srebrenica een halt wilden toeroepen. Of de Serviërs worden weer weggezet als de slachters van de Balkan. Natuurlijk worden door deze zaak ook weer onverwerkte trauma’s blootgelegd. De vervolging van Karremans legt weer focus op de oorlog. De uitdaging om duurzame vrede en verzoening te bereiken, na een vuile oorlog is, is niet gering. Alle partijen maakten zich schuldig aan mensenrechtenschendingen, maar iedereen heeft vooral oog voor de misdaden van de anderen.
PV: De eventuele vervolging van Karremans zal de Bosnische moslims sterken in hun gelijk dat zij louter slachtoffer zijn in Srebrenica. . Het zal de roep om een unitair Bosnië-Herzegovina, waarbinnen de Bosnische moslims samen met de ‘internationale gemeenschap’ de lakens uitdelen, alleen maar versterken. Kortom, voor de waarheidsvinding is het geen goede zaak, omdat we daarmee voortborduren op de eenzijdige voorstelling van zaken. De Bosnische Serviërs zullen gesterkt worden in hun gevoelens dat de ‘ internationale gemeenschap’ met twee maten meet. Maar goed, ook de eventuele vervolging van Karremans is een politieke keuze waarvan voorstanders in Nederland menen dat die terecht is en helemaal niet onder druk van de Amerikanen gemaakt dreigt te worden. . We laten onze Dutchbatters vallen, omdat het politiek correct is, daar komt het op neer. Laten we hopen dat Karremans zich niet laat intimideren en zijn rug recht houdt, mocht hij ooit in de gelegenheid zijn om te getuigen.

Wat is het imago van Karremans bij de verschillende bevolkingsgroepen, met name in Bosnië?

PV: Laat ik me beperken tot de twee partijen die in de enclave Srebrenica tegenover elkaar stonden. Voor een deel van de Bosnische moslims zal hij ongetwijfeld een lafaard zijn die niets gedaan heeft om de ‘genocide’ in Srebrenica te voorkomen. Dat beeld houdt men in Sarajevo graag in stand, want het is bij uitstek een troef om de Akkoorden van Dayton onderuit te halen. Aan de andere kant ziet een deel van de Bosnische Serviërs hem als een figuur die door de eigen Nederlandse regering geslachtofferd is om tegemoet te komen aan de wensen van NAVO-bondgenoot Amerika. Als je overste Karremans al iets zou kunnen verwijten, dan is het wel dat hij de enclave niet volgens afspraak gedemilitariseerd heeft. Als gevolg daarvan werd Srebrenica een schuilplaats voor de 28e legerdivisie van de Bosnische moslims, die vanuit de enclave ongestraft misdaden konden begaan in de omliggende Servische dorpen. De val van de enclave staat niet op zichzelf.
PB: Ik denk dat Karremans door veel Bosnische Serviërs wordt gezien als de beschermer van moslims die moordend en plunderend uitvallen vanuit Srebrenica organiseerden, maar die zich weer terugtrokken onder de beschermingsparaplu van Dutchbat zodra de grond hen te heet werd onder de voeten. Voor de Bosnische moslims is Karremans medeverantwoordelijk voor de dood van de moslimmannen van Srebrenica. Toch is juist Nasr Oric -voormalig commandant van de Bosnische moslims in Srebrenica- een andere mening toegedaan. Oric had in 1995 veel contact met de Nederlandse Dutchbat-militairen, maar verwijt hun niet dat ze Srebrenica niet konden redden. Volgens hem waren ze te licht bewapend en hadden ze geen militaire mentaliteit. Vooral oud-commandant Karremans moet het ontgelden. Oric noemt Karremans een 'militair van niks'.
Vanuit Kroatisch perspectief is Karremans van minder belang; de Kroaten waren in Srebrenica immers geen partij. Toch vinden ook zij dat de vervolging van Karremans terecht is. Legerleiders van alle etniciteiten moeten zich immers voor het Joegoslaviëtribunaal verantwoorden voor de misdaden van hun ondergeschikten. Dan lijkt het niet meer dan terecht dat ook Karremans terecht moet staan. Als het duidelijk was dat de moslims gevaar liepen vermoord te worden en ze door de Nederlandse militairen toch van de compound gezet zijn, dan heeft Karremans verzuimd zijn militaire plicht te vervullen en heeft hij moedwillig de mensen die aan zijn bescherming waren toegewezen een gewisse dood ingestuurd.

Is vervolging niet louter symboolpolitiek?

PB: Het gaat wat ver om Karremans de val van Srebrenica en de moord op 8000 mannen in de schoenen te schuiven. De Verenigde Naties hebben daar in 1999 reeds hun verantwoordelijkheid in erkend. Dat neemt niet weg dat ook aan het handelen van destijds aanwezige individuen vraagtekens kunnen worden gezet. De vraag is of willens en wetens mensen de dood in zijn gejaagd door diegenen die tot tak hadden bescherming te bieden. En daar gaat de betreffende strafklacht over. Dat de destijds aanwezigen en verantwoordelijken ter verantwoording worden geroepen is dus niet meer dan terecht. Of zij uiteindelijk ook schuldig worden bevonden is iets anders.
PV: Nee, ik denk dat het beslist geen symboolpolitiek is, maar een doordachte politieke zet om alle bewuste fouten die het Westen in voormalig Joegoslavië heeft gemaakt, via de juridische weg te verdoezelen. Westerse beleidsmakers begaan nooit misdaden, dat doen alleen onze tegenstanders. Ook Karremans is daar het slachtoffer van. De geschiedenis wordt zo in de rechtszaal letterlijk herschreven, zullen we maar zeggen. De illegale NAVO-oorlog om Kosovo in 1999 is het gevolg van die opportunistische politiek, die sindsdien ook voor andere landen is gaan gelden. Wie het waagt om zich tegen de Nieuwe Wereldorde te verzetten, kan in eerste instantie op bommen rekenen en in tweede instantie op vervolging middels ad hoc tribunalen die overwinnaarsrecht spreken. Om dat te constateren is geen uitzonderlijke wijsheid nodig.
PB: Er zijn vooral ook lessen voor toekomstige militaire missies. Peace keeping in safe havens met licht bewapende infanteristen is een illusie gebleken. Soldaten dienen goed bewapend en getraind te zijn voor dergelijke missies. Zij moeten gemotiveerd zijn, kunnen beschikken over de noodzakelijke luchtsteun en gemandateerd te zijn om hun militaire macht ook werkelijk in te zetten. Dit is een les die vooral de politiek zich ter harte mag nemen.